އިންސާނާގެ ދިރިއުޅުމުގެ މަޤްޞަދަކީ ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާއަށް އަޅުކަންކުރުމެވެ. މި ދަތުރުގައި ދުނިޔެއާއި އާޚިރަތުގެ ބާއްޖަވެރިކަން ހޯދުމަށް އޮތް އެންމެ ވަރުގަދަ ވަސީލަތަކީ ތަޤުވާވެރިކަމެވެ. 1447 ވަނަ އަހަރުގެ ޢަރަފާތް ދުވަހު، މަސްޖިދުއް ނަމިރާގައި ފަޟީލަތުއްޝައިޚް ޢަލީ އަލްޙުޛައިފީ ދެއްވި ޚުޠުބާގައިވެސް އެންމެ ބޮޑަށް ބާރުއެޅުއްވީ މި މުހިންމު އަސާސުގެ މައްޗަށެވެ.
ތަޤުވާވެރިކަމަކީ ހަމައެކަނި ހިތުގެ އިޙްސާސެއް ނޫނެވެ. އެއީ ޢަމަލީ ގޮތުން ﷲގެ އަމުރުފުޅުތަކަށް ކިޔަމަންވެ، ނަހީކުރެއްވި ކަންކަމުން ދުރުހެލިވުމެވެ.
ތައުޙީދާއި ތަޤުވާވެރިކަމުގެ ގުޅުން
ޙައްޖުގެ މަތިވެރި އަޅުކަމަކީ އިސްލާމްދީނުގެ ފަސްވަނަ ރުކުނެވެ. މި އަޅުކަމުގެ މައިގަނޑު އަސާސަކީ ތައުޙީދު ނުވަތަ ﷲ އެއްކައުވަންތަކުރުމެވެ. ޝައިޚް އަލްޙުޛައިފީ ބަޔާންކުރެއްވި ގޮތުގައި، ޙައްޖުވެރިޔާ 'ލައްބައިކަ' ކިޔަމުންދާއިރު، އެ އިޢުލާންކުރަނީ ހުރިހާ އަޅުކަމެއް ހަމައެކަނި ﷲ އަށް ޚާއްޞަކުރާ ކަމެވެ. މި އިޚްލާޞްތެރިކަމާއެކު އުފެދޭ ތަޤުވާވެރިކަމަކީ މުއުމިނާގެ ދިރިއުޅުމުގެ ކޮންމެ ކަމެއްގައި ﷲގެ އެހީތެރިކަން ލިބުމަށް އޮތް މަގަކަށް ވެގެންދެއެވެ. ﷲ އަށް ބިރުވެތިވާ މީހަކަށް އެކަލާނގެ ނުވިސްނާ ހުރި ދިމަދިމާއިން ރިޒުޤު ދެއްވައި، ދަތިތަކުން އަރައިގަންނާނެ މަގު ދައްކަވައެވެ.
އިސްލާމީ އެއްބައިވަންތަކަމާއި އަޚްލާޤީ ސިފަތައް
ޙައްޖަކީ ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުން މީހުން ޖަމާވާ ބައިނަލްއަޤުވާމީ މައިދާނެކެވެ. މި މައިދާނުގައި ނަސްލީ ތަފާތުކުރުމެއް ނެތި، އެންމެން އެއް ސަފެއްގައި ތިބުމަކީ އިސްލާމީ އުންމަތުގެ އެއްބައިވަންތަކަން ރަމްޒުކޮށްދޭ ކަމެކެވެ. ޚުޠުބާގައި ޝައިޚް ބާރުއެޅުއްވި ގޮތުގައި، މި މަތިވެރި އަޅުކަމުގެ ތެރެއަށް ސިޔާސީ ޝިޢާރުތަކާއި ބައިބައިވުން އުފެދޭ ފަދަ ކަންކަން ވެއްދުމަކީ ޙައްޖުގެ ރޫޙާނީ މަޤްޞަދާ ޚިލާފު ކަމެކެވެ. މަޤްބޫލު ޙައްޖަކަށްޓަކައި ބޭނުންވަނީ ކެތްތެރިކަމާއި، ރީތި އަޚްލާޤާއި، އެކަކު އަނެކަކަށް އިޙްތިރާމްކުރުމެވެ. މުޖުތަމަޢުގެ އެއްބައިވަންތަކަން ދެމެހެއްޓުމަކީ ތަޤުވާވެރިކަމުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ މުހިންމު ބަހާއެކެވެ.
ޢަމަލީ އިރުޝާދުތަކާއި ރައްކާތެރިކަން
އަޅުކަމުގެ ފުރިހަމަކަން ބިނާވެފައިވަނީ އެކަމެއްގެ އުޞޫލުތަކަށް ބޯލެނބުމުގެ މައްޗަށެވެ. ޢަރަފާތް ބިމުގައި ތިބެ، ކުރިއަށް ހުރި މަނާސިކުތަކަށް ތައްޔާރުވާއިރު، މަޑުމައިތިރިކަން އިސްކުރުމަށް ޝައިޚް އިރުޝާދުދެއްވިއެވެ. މީހުން ގިނަވެ ތޮއްޖެހޭ ހާލަތްތަކުގައި އެހެން މީހުންނަށް އުނދަގޫ ނުވާނެހެން އުޅުމާއި، ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކުގެ އިރުޝާދުތަކަށް ކިޔަމަންވުމަކީވެސް އަޅުކަމުގެ ބައެކެވެ. މިއީ އަމިއްލަ ނަފްސާއި އެހެން މީހުންގެ ރައްކާތެރިކަމަށްޓަކައި އިސްލާމްދީން ބާރުއަޅާ ކަންކަމެވެ. ތަޤުވާވެރި މުއުމިނަކީ އޭނާގެ އަތުންނާއި ދުލުން އެހެން މީހުންނަށް އަމާންކަން ލިބިގެންވާ މީހާއެވެ.
ޚުޠުބާއިން ލިބޭ އެންމެ މުހިންމު އެއް ފިލާވަޅު
ދުނިޔެއާއި އާޚިރަތުގެ ކާމިޔާބީއަކީ ހަމައެކަނި އެދޭ އެދުމަކުން ލިބޭނެ އެއްޗެއް ނޫނެވެ. އެއީ ތަޤުވާވެރިކަމުގެ ސިފަ އަށަގަންނުވައި، ﷲގެ އެއްކައުވަންތަކަން ހިތުގެ އަޑިން ޤަބޫލުކޮށް، އެކަލާނގެ މިންވަރުކުރެއްވި އުޞޫލުތަކުގައި ސާބިތުވެ ތިބެގެން ހޯދޭނެ ނަތީޖާއެކެވެ. ޝައިޚް އަލްޙުޛައިފީގެ ޚުޠުބާއިން ލިބުނު އެންމެ ބޮޑު ފިލާވަޅަކީ، މުޅި އިސްލާމީ އުންމަތް އެއްބައިވަންތަވެ، ﷲ އަށް ބިރުވެތިވެއްޖެނަމަ، އެކަލާނގެ ނަޞްރާއި ބަރަކާތް އަބަދުވެސް އަޅުގަނޑުމެންނާއެކު ވާނެކަމެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ ދުޢާއަކީ އަޅުގަނޑުމެން އެންމެންނަކީ ތަޤުވާވެރި، ދުނިޔެއާއި އާޚިރަތުގައި ކާމިޔާބު ލިބިގެންވާ ބަޔަކު ކަމުގައި ލެއްވުމެވެ.
އާޚިރަތުގެ ކާމިޔާބީއާއި ﷲގެ އެހީތެރިކަން ލިބުމުގެ އަސާސަކީ ތަޤުވާވެރިކަން
އިންސާނާގެ ދިރިއުޅުމުގެ މަޤްޞަދަކީ ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާއަށް އަޅުކަންކުރުމެވެ. މި ދަތުރުގައި ދުނިޔެއާއި އާޚިރަތުގެ ބާއްޖަވެރިކަން ހޯދުމަށް އޮތް އެންމެ ވަރުގަދަ ވަސީލަތަކީ ތަޤުވާވެރިކަމެވެ. 1447 ވަނަ އަހަރުގެ ޢަރަފާތް ދުވަހު، މަސްޖިދުއް ނަމިރާގައި ފަޟީލަތުއްޝައިޚް ޢަލީ އަލްޙުޛައިފީ ދެއްވި ޚުޠުބާގައިވެސް އެންމެ ބޮޑަށް ބާރުއެޅުއްވީ މި މުހިންމު އަސާސުގެ މައްޗަށެވެ. ތަޤުވާވެރިކަމަކީ ހަމައެކަނި ހިތުގެ އިޙްސާސެއް ނޫނެވެ. އެއީ ޢަމަލީ ގޮތުން ﷲގެ އަމުރުފުޅުތަކަށް ކިޔަމަންވެ، ނަހީކުރެއްވި ކަންކަމުން ދުރުހެލިވުމެވެ.
ތައުޙީދާއި ތަޤުވާވެރިކަމުގެ ގުޅުން
ޙައްޖުގެ މަތިވެރި އަޅުކަމަކީ އިސްލާމްދީނުގެ ފަސްވަނަ ރުކުނެވެ. މި އަޅުކަމުގެ މައިގަނޑު އަސާސަކީ ތައުޙީދު ނުވަތަ ﷲ އެއްކައުވަންތަކުރުމެވެ. ޝައިޚް އަލްޙުޛައިފީ ބަޔާންކުރެއްވި ގޮތުގައި، ޙައްޖުވެރިޔާ 'ލައްބައިކަ' ކިޔަމުންދާއިރު، އެ އިޢުލާންކުރަނީ ހުރިހާ އަޅުކަމެއް ހަމައެކަނި ﷲ އަށް ޚާއްޞަކުރާ ކަމެވެ. މި އިޚްލާޞްތެރިކަމާއެކު އުފެދޭ ތަޤުވާވެރިކަމަކީ މުއުމިނާގެ ދިރިއުޅުމުގެ ކޮންމެ ކަމެއްގައި ﷲގެ އެހީތެރިކަން ލިބުމަށް އޮތް މަގަކަށް ވެގެންދެއެވެ. ﷲ އަށް ބިރުވެތިވާ މީހަކަށް އެކަލާނގެ ނުވިސްނާ ހުރި ދިމަދިމާއިން ރިޒުޤު ދެއްވައި، ދަތިތަކުން އަރައިގަންނާނެ މަގު ދައްކަވައެވެ.
އިސްލާމީ އެއްބައިވަންތަކަމާއި އަޚްލާޤީ ސިފަތައް
ޙައްޖަކީ ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުން މީހުން ޖަމާވާ ބައިނަލްއަޤުވާމީ މައިދާނެކެވެ. މި މައިދާނުގައި ނަސްލީ ތަފާތުކުރުމެއް ނެތި، އެންމެން އެއް ސަފެއްގައި ތިބުމަކީ އިސްލާމީ އުންމަތުގެ އެއްބައިވަންތަކަން ރަމްޒުކޮށްދޭ ކަމެކެވެ. ޚުޠުބާގައި ޝައިޚް ބާރުއެޅުއްވި ގޮތުގައި، މި މަތިވެރި އަޅުކަމުގެ ތެރެއަށް ސިޔާސީ ޝިޢާރުތަކާއި ބައިބައިވުން އުފެދޭ ފަދަ ކަންކަން ވެއްދުމަކީ ޙައްޖުގެ ރޫޙާނީ މަޤްޞަދާ ޚިލާފު ކަމެކެވެ. މަޤްބޫލު ޙައްޖަކަށްޓަކައި ބޭނުންވަނީ ކެތްތެރިކަމާއި، ރީތި އަޚްލާޤާއި، އެކަކު އަނެކަކަށް އިޙްތިރާމްކުރުމެވެ. މުޖުތަމަޢުގެ އެއްބައިވަންތަކަން ދެމެހެއްޓުމަކީ ތަޤުވާވެރިކަމުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ މުހިންމު ބަހާއެކެވެ.
ޢަމަލީ އިރުޝާދުތަކާއި ރައްކާތެރިކަން
އަޅުކަމުގެ ފުރިހަމަކަން ބިނާވެފައިވަނީ އެކަމެއްގެ އުޞޫލުތަކަށް ބޯލެނބުމުގެ މައްޗަށެވެ. ޢަރަފާތް ބިމުގައި ތިބެ، ކުރިއަށް ހުރި މަނާސިކުތަކަށް ތައްޔާރުވާއިރު، މަޑުމައިތިރިކަން އިސްކުރުމަށް ޝައިޚް އިރުޝާދުދެއްވިއެވެ. މީހުން ގިނަވެ ތޮއްޖެހޭ ހާލަތްތަކުގައި އެހެން މީހުންނަށް އުނދަގޫ ނުވާނެހެން އުޅުމާއި، ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކުގެ އިރުޝާދުތަކަށް ކިޔަމަންވުމަކީވެސް އަޅުކަމުގެ ބައެކެވެ. މިއީ އަމިއްލަ ނަފްސާއި އެހެން މީހުންގެ ރައްކާތެރިކަމަށްޓަކައި އިސްލާމްދީން ބާރުއަޅާ ކަންކަމެވެ. ތަޤުވާވެރި މުއުމިނަކީ އޭނާގެ އަތުންނާއި ދުލުން އެހެން މީހުންނަށް އަމާންކަން ލިބިގެންވާ މީހާއެވެ.
ނިންމުން
ދުނިޔެއާއި އާޚިރަތުގެ ކާމިޔާބީއަކީ ހަމައެކަނި އެދޭ އެދުމަކުން ލިބޭނެ އެއްޗެއް ނޫނެވެ. އެއީ ތަޤުވާވެރިކަމުގެ ސިފަ އަށަގަންނުވައި، ﷲގެ އެއްކައުވަންތަކަން ހިތުގެ އަޑިން ޤަބޫލުކޮށް، އެކަލާނގެ މިންވަރުކުރެއްވި އުޞޫލުތަކުގައި ސާބިތުވެ ތިބެގެން ހޯދޭނެ ނަތީޖާއެކެވެ. ޝައިޚް އަލްޙުޛައިފީގެ ޚުޠުބާއިން ލިބުނު އެންމެ ބޮޑު ފިލާވަޅަކީ، މުޅި އިސްލާމީ އުންމަތް އެއްބައިވަންތަވެ، ﷲ އަށް ބިރުވެތިވެއްޖެނަމަ، އެކަލާނގެ ނަޞްރާއި ބަރަކާތް އަބަދުވެސް އަޅުގަނޑުމެންނާއެކު ވާނެކަމެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ ދުޢާއަކީ އަޅުގަނޑުމެން އެންމެންނަކީ ތަޤުވާވެރި، ދުނިޔެއާއި އާޚިރަތުގައި ކާމިޔާބު ލިބިގެންވާ ބަޔަކު ކަމުގައި ލެއްވުމެވެ.
ކިޔުންތެރިންގެ ފިނިއަށި 0 ޚިޔާލެއް ލިބިފައިވޭ!