ޔަހޫދީން ކަށިނަރު ދަމާފައި ހުރުމުން ފަލަސްތީނުގެ ކުދިންނަށް ސްކޫލަށް ނުދެވުނު

އިސްރާއީލުން ހިސާރުކޮށްފައިވާ ހުޅަނގު އައްސޭރީގެ މަގުތަކުގައި ގަދަކަމުން ވަޒަންވެރިވެގެން އުޅޭ ޔަހޫދީ ކަށިނަރު ދަމާފައި ހުރުމުގެ ސަބަބުން، ފަލަސްތީނުގެ އެތައް ކުދިންނަކަށް މި ހަފުތާގައި ސުކޫލަށް ނުދެވި މަޑުކުރަން ޖެހިއްޖެއެވެ.

އެމެރިކާ އާއި އިސްރާއީލުން އީރާނާ ދެކޮޅަށް ކުރާ ހަނގުރާމަ ފެށުނު ފަހުން ފުރަތަމަ ފަހަރަށް، ހެބްރޯން ސިޓީ ކައިރީގައި އޮންނަ އުއްމު އަލް-ޚައިރު އަވަށުގެ ކުދިން ހޯމަ ދުވަހު ސުކޫލަށް ދާން މަސައްކަތް ކުރިއެވެ. ނަމަވެސް، ކައިރީގައި އޮންނަ ކާމަލް އާބާދީގެ އިސްރާއީލްގެ ޔަހޫދީން އެ ސަރަހައްދުގައި ކަށިނަރު ދަމައި މަގު ބަންދުކޮށްފައިވާތީ އެކުދިންނަށް ކުރިއަށް ދެވޭގޮތެއް ނުވިއެވެ.

އުއްމު އަލް-ޚައިރު އަވަށު ކައުންސިލްގެ ރައީސް ޚަލީލް ހަތަލީން ވިދާޅުވީ، ކަށިނަރު ޖެހުމުގެ ސަބަބުން އަވަށުގެ ބޭރު ސަރަހައްދުތަކުގައި އުޅޭ ކުދިންނަށް، ވާދީގެ ތެރެއިން އަވަށުގެ މެދުގައި ހުންނަ ސުކޫލަށް ދިއުމަށް ބޭނުންކުރާ ރައްކާތެރި މަގުން ދަތުރުނުކުރެވޭ ކަމަށެވެ.

އޭނާ އިތުރަށް ވިދާޅުވީ، އެހެން މަގަކުން ދާނަމަ އެކުދިންނަށް ހިނގަން ޖެހޭނީ ނުރައްކާތެރި މަގަކުން ކަމަށެވެ. އެއީ އެ މަގު އޮންނަނީ ޔަހޫދީންގެ އާބާދީއާ މާ ބޮޑަށް ކައިރީގައި ކަމަށްވާތީއެވެ.

"އަހަރެމެން ބޭނުންވަނީ އަބަދުވެސް އަހަރެމެންގެ ދަރިން ބޭނުންކުރާ މައި މަގު ބޭނުންކުރަން،" ޔަހޫދީ ވަޒަންވެރިން އެމީހުންގެ އާބާދީ ފުޅާކުރުމަށްޓަކައި ބިންތައް ފޭރިގަންނަން އުޅޭ ކަމަށް ތުހުމަތު ކުރަމުން އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.

އިސްރާއީލުގެ އިންސާނީ ހައްގުތަކަށް މަސައްކަތްކުރާ ޖަމާއަތެއް ކަމަށްވާ ބީޓްސެލެމް އިން ބުނީ، ކަށިނަރު ދެމުމަކީ ފަލަސްތީނު މީހުން ބިރުގަންނަވައި، ހުޅަނގު އައްސޭރީގެ ބިންތަކުން އެމީހުން ބޭރުކޮށްލުމަށް ޔަހޫދީ ވަޒަންވެރިންނާއި އިސްރާއީލު ސިފައިން ގުޅިގެން ހިންގާ ކެމްޕޭނެއްގެ ބައެއް ކަމަށެވެ. އަދި މިއީ "ނަސްލު ނައްތާލުމުގެ" އަމަލެއްގެ ގޮތުގައި އެ ޖަމާއަތުން ސިފަކުރިއެވެ.

ފަލަސްތީނުގެ އެކްޓިވިސްޓަކު އޭޕްރިލް 13 ގައި ނަގާފައިވާ އަދި ސައްހަކަން ކަށަވަރުކޮށްފައިވާ ވީޑިއޯއަކުން ފެންނަ ގޮތުގައި، އަލަށް ޖަހާފައިވާ ކަށިނަރު ފެންސު ކައިރީގައި ގިނަ އަދަދެއްގެ ފިރިހެން ކުދިންނާއި އަންހެން ކުދިން ތިއްބެވެ.

އަވަށުގެ މީހުން ބުނި ގޮތުގައި އިސްރާއީލު ސިފައިން ފަހުން ވަނީ ކަރުނަގޭސް ޖަހާފައެވެ. މީގެ ސަބަބުން ބައެއް ކުދިންނަށް ނޭވާލާން އުނދަގޫވެ، ނޭވާ ހާސްވާ ފަދަ އިހުސާސްތަކެއް ކުރެވުނު ކަމަށް ބައެއް މީހުން ބުންޏެވެ. ވީޑިއޯއިން ވެސް ދުން އަރާ މަންޒަރު ފެންނަން ހުއްޓެވެ.

އީރާނު ހަނގުރާމަ ފެށުމާއެކު ސުކޫލުތަކުގެ ކިޔެވުން މެދުކަނޑާލިއެވެ. އެ ދުވަސްވަރު އިސްރާއީލުން ހުއްޓުވި އީރާނުގެ މިސައިލްތަކުގެ ބައިތައް ބައެއް ފަހަރު ހުޅަނގު އައްސޭރިއަށް ވެއްޓިފައިވެއެވެ.

މި ޢަމަލު ހިންގުމަށްފަހު ދިފާޢުވުމަށް އިސްރާއީލު ސިފައިން ހޯމަ ދުވަހު ނެރުނު ދޮގު ބަޔާނެއްގައި ބުނީ، ކާމަލް އާބާދީގެ ސަލާމަތީ ފެންސާ ހަމައަށް ދާން މަސައްކަތްކުރި ފަލަސްތީނުގެ ބޮޑެތި މީހުންނާ ދެކޮޅަށް "ހަމަނުޖެހުން ކޮންޓްރޯލްކުރާ ވަސީލަތްތައް" ބޭނުންކޮށްފައިވާ ކަމަށެވެ. އެ ސަރަހައްދުގައި ކުޑަކުދިން ތިބިކަމަށް ސިފައިން އެއްބަސްވި ނަމަވެސް، އެކުދިންނަށް އަމާޒުކޮށް ހަމަލާދީފައި ނުވާނެ ކަމަށް ވެސް ބުންޏެވެ.

ހުޅަނގު އައްސޭރީގެ ވަޒަންވެރިން ތަމްސީލުކުރާ ޔެޝާ ކައުންސިލުން ‘ރޮއިޓާސް’’ ނިއުސް އޭޖެންސީ އަށް ދިން ބަސްދީގަތުމެއްގައި ބުނެފައި ވަނީ، ކާމަލް އާބާދީއަށް ވަންނަން ތަކުރާރުކޮށް މަސައްކަތް ކުރުމާ ގުޅިގެން، އިސްރާއީލުގެ ސަލާމަތީ ބާރުތަކާ ގުޅިގެން އެތަނުގެ ރައްޔިތުން ރައްކާތެރިކުރުމަށް ހުރަހެއް ގާއިމުކުރީ ކަމަށެވެ. އަދި ބޭނުންކުރެވޭނެ އެހެން މަގުތައް އެބަހުރި ކަމަށްވެސް އެ ކައުންސިލުން ބުންޏެވެ.

އެ ސަރަހައްދުގެ ފަލަސްތީނު މީހުން ބުނީ، އިސްރާއީލުގެ ދިދަތައް ހުރި ސަރަހައްދުގައި ޖަހާފައިވާ ކަށިނަރު ފެންސާ ގުޅޭގޮތުން އިސްރާއީލް-ފަލަސްތީނު އޮފީހަކަށް ޝަކުވާ ހުށަހަޅާފައިވާ ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް އަދިވެސް އެ ފެންސު ނަގާފައެއް ނުވެއެވެ.

އޮކްޓޯބަރު 7، 2023 ގައި ހަމާސްއިން އިސްރާއީލަށް ދިން ކުއްލި ހަމަލާއަށްފަހު ފެށުނު ގާޒާ ހަނގުރާމައަށްފަހު، ހުޅަނގު އައްސޭރީގައި ފަލަސްތީނު މީހުން އެއްތަނުން އަނެއްތަނަށް ދިއުމުގައި އިސްރާއީލުން ވަނީ ވަރަށް ބޮޑެތި ހުރަސްތަކެއް ކުރިމަތިކުރުވާފައެވެ. އިސްރާއީލުގެ އަސްކަރިއްޔާއިން ހުޅަނގު އައްސޭރީގެ އެކި ސަރަހައްދުތަކުގައި އަލަށް އެތައް ދިހަ ޗެކްޕޮއިންޓެއް ބަހައްޓައި، ދާއިމީ އަދި ވަގުތީ މަގުބަންދުތައް ވަނީ ގާއިމުކޮށްފައެވެ.

ހުޅަނގު އައްސޭރީގައި ދިރިއުޅޭ ގާތްގަނޑަކަށް 2.7 މިލިއަން ފަލަސްތީނު މީހުންގެ ތެރޭގައި، ޔަހޫދީ ވަޒަންވެރިންގެ ގާތްގަނޑަކަށް 700,000 މީހުން ދިރިއުޅެއެވެ.

އިސްރާއީލުގެ ތާރީޚުގައި އައި އެންމެ ކަނާތު ފިޔައިގެ ސަރުކާރުގެ ދަށުން، ހުޅަނގު އައްސޭރީގައި ޔަހޫދީން ވަޒަންވެރިކުރުވުން ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުވެފައެވެ. އަދި އެ ގައުމުގެ އިސް ވަޒީރުންގެ ތެރެއިން ގިނަ ބަޔަކު ފާޅުގައި ވަކާލާތު ކުރަމުންދަނީ ހުޅަނގު އައްސޭރިއަކީ އިސްރާއީލުގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައި ހެދުމަށެވެ.

ހުޅަނގު އައްސޭރީގައި އިސްރާއީލުން ހަދާފައިވާ އާބާދީތަކަކީ ބައިނަލްއަގުވާމީ ގާނޫނުތަކާ ޚިލާފު ތަންތަން ކަމަށް އދ. އާއި ބައިނަލްއަގުވާމީ މުޖުތަމައުގެ ބޮޑު ބަޔަކުން ގަބޫލުކުރެއެވެ. ފަލަސްތީނު ރައްޔިތުން އުންމީދު ކުރަނީ ހުޅަނގު އައްސޭރިއަކީ މުސްތަގުބަލުގައި އުފެދޭ ފަލަސްތީނު ދައުލަތުގެ ބައެއް ކަމުގައި ވުމަށެވެ.

ޔަހޫދީ ވަޒަންވެރިން ފަލަސްތީނު މީހުންގެ މުދަލަށް ދޭ ހަމަލާތައް ހިމެނޭހެން، އެމީހުން ހިންގާ އަނިޔާވެރި އަމަލުތައް ވެސް ވަނީ އިތުރުވެފައެވެ. މީގެ ސަބަބުން އިސްރާއީލުގެ ބައެއް ބައިވެރިންގެ ފާޑުކިޔުންތައް އަމާޒުވެފައިވާއިރު، އިސްރާއީލުގެ އޮފިޝަލުން ބުނަނީ މީގެ ޒިންމާ އުފުލަންޖެހެނީ "މަދު ބަޔަކު" ކަމަށެވެ.