Column

އަސްލު ޙަޤީޤަތް ނޭނގޭ ލަންދޫ މާބުދުގެއާއި އާސާރީ ސަރަޙައްދު

ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހުރި އާސާރީ ތަންތަނުގެ ތެރެއިން އެ ތަނެއްގެ އަސްލު ޙަޤީޤަތް ނޭނގޭ އެއް ތަނަކީ ލަންދޫ މާބުދުގެއާއި އެ މާބުދުގެ ހުރި އާސާރީ ސަރަޙައްދެވެ. އެތަން ދިރާސާކުރި ފަރާތްތަކުން ލަފާކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި އެއީ ބުޑިސްޓް އެކުވެންޏެކެވެ. ފޯކުލޯރުތަކުންނާއި ދިރާސާވެރިންގެ ހޯދުންތަކާއި އެ ސަރަޙައްދުން ފެނިފައިވާ ޤަދީމީ އާސާރީ ތަކެތިން އެ ތަނުގެ ދޮށިކަން ތަސައްވުރު ކުރެވެއެވެ. ފޯކުލޯރުގައި ކިޔާ ވާހަކަގުޅެނީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ފުރަތަމަ ވަޒަންވެރިވި ކަމަށް ފޯކުލޯރުގައި ކިޔާއުޅޭ އެއް ބައެއް ކަމަށްވާ ރެދ...

15 Apr 2022

Column

ވާހަކަ: މާކަނާކަލޯއަށް ޖެހުނު ދަތުރު

ކޮންމެ ދުވަހަކު ބަނޑުފުރާނަ މުއްތިކުރުމަށް މަސް ހިފަން ނުގޮސްވާނެ ފަސޭހަގޮތެއް އޮތްތޯ މާކަނާކަލޯއަށް ވިސްނިއެވެ. ވަރަށް ބޮޑަށް ވިސްނުމަށްފަހު މަހަށްދާ ކެޔޮޅަކާ އެއްބަސްވުމެއް ހެދިއެވެ. އެ އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ކޮންމެ ދުވަހަކު ކެޔޮޅުބޭ މާކަނާކަލޯއަށް މަހެއް ގެނެސްދެއެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި ކެޔޮޅުބެއަށް މާކަނާކަލޯގެ ގައިން ލުހެފައި ފަތެއް ދެއެވެ. ކެޔޮޅުބޭ މާކަނާދޭ ފަތުން މަސް ބާނާ ވަދު ހަދައެވެ. މާކަނާކަލޯ ގޭގައި އެއްވެސް ކަމެއް ނުކޮށް އިނދެގެން މަސްކަމުންދެއެވެ. މި އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ކޮންމެ ދުވަހ...

14 Apr 2022

Column

ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރޭޑިއޯގެ ތާރީޚުގައި އޮތް އެންމެ ކަޅު ޞަފުޙާ: ކްރިސްޓިއަންދީނަށް ގޮވާލައި ފޮނުވި ޕްރޮގްރާމް!

ދިވެހިރާއްޖޭގައި 29 ޑިސެންބަރު 1962 ގައި ފެށުނު ރޭޑިއޯގެ ޚިދުމަތުގެ ތާރީޚުގައި އޮތް އެންމެ ކަޅު ޞަފުޙާއަކީ 1960 ގެ އަހަރުތަކުގައި ކްރިސްޓިއަންދީނަށް ގޮވާލައި ފޮނުވި ރޭޑިއޯ ޕްރޮގްރާމެކެވެ. ސައްތައިންސައްތަ އިސްލާމީ މި ޤައުމުގެ ދައުލަތުގެ ރޭޑިއޯ ސްޓޭޝަނުން އެކަން ކުރީ އަގަށެވެ. މަދު ބޭރު ފައިސާ (ޑޮލަރު) ކޮޅެއް ލިބޭތީއެވެ. އިނގިރޭސި ބަހުން ފޮނުވި އެ ރޭޑިއޯ ޕްރޮގްރާމުގެ ނަމަކީ “ދަ ވޯލްޑް ޓްމޯރޯ” (The World Tomorrow) އެވެ. މި ޕްރޮގްރާމް ހުށަހެޅީ ހާބާޓް […]

13 Apr 2022

Column

ވާހަކަ: ދެ ބޮކާއި ފެންވަޅު

އެއް ސަހަރެއްގައި އުޅުނު ވަރަށް ރަހުމަތްތެރި ދެ ބޮކެވެ. މޫސުމަށް އަންނަމުންދާ ބަދަލުތަކާއެކު އެ ސޮރުމެން ދިރިއުޅެމުން އައި ތެތްފިނި ހިސާބަށް ވެސް ބަދަލުތަކެއް އަތުވެއްޖެއެވެ. އެ ސަރަޙައްދުން ބޮޑު ބައެއް ހަނަފަސްވެ ފެންގަނޑުތައް ހިނދިއްޖެއެވެ. ކާނާ ހޯދުމާއި ބޯނޭ ފެން ހޯދުމަށް ދަތިވާން ފެށިއެވެ. އުޅެމުން އައި ހާއުފާވެރިކަމުގައި ކުރިއަށް އޮތް ދުވަސްތަކުގައި ދެން ނޫޅެވޭނެކަން ޔަގީންވާން ފަށައިފިއެވެ. މޫސުމީ ޝިކާރައަކަށްވެ ނެތި ފަނާވެދިއުމުގެ ކުރިން އެހެން ގޮތެއް ހޯދަން ދެ ބޮއް މަޝްވަރާ ކުރިއެވެ. […]

12 Apr 2022

Column

ކަނދިކަމަނާގެ މަސްތެލުލުމާއި ޢީސަބޭ އާދަންބެގެ ބަތްކެއްކުމާއި ހުރި ތަފާތު!

މަނަދޫ ބޮޑު ބައްތެލީގައި މަނަދޫން މާލެއަށް ކުރި ދަތުރެކެވެ. މޫސުން ގޯހެވެ. ކަނޑު ގައެވެ. އެހެންވީމާ ކަންނޭނގެއެވެ. ކައްކާނެ ހަމަ އެކަކު ވެސް ނުވިއެވެ. އެކަކު އަނެކަކަށް ފާކޮށްކޮށް ތިބީއެވެ. މެންދުރުން އަބުރާ ދިޔައިރު ވެސް ކައްކަން އުޅޭނެ މީހަކު ނުވިއެވެ. އޭރު ޢީސަބޭގެ އާދަމްބެ އިނީ ކުނބުކަފި ބުޑުގައި އިށީންދެގެން ކަފީގައި ލައްގަނެލައިގެންނެވެ. ކައްކަން އުޅޭނެ އެއްވެސް މީހަކު ނުވުމުން އާދަމްބެ ބުންޏެވެ. “އަހަރެންނަށް ކައްކަން ކެރިދާނެއެވެ. ކެއްކުމަކީ އަހަރެންނަށް ބޮޑު ކަމެއް ނޫނެވެ.” އެހެން […]

11 Apr 2022

Column

ކަޅުކުރުބެ ވާހަކަ (ދެވަނަ ބައި)

ދުވަސްގަނޑެއް ފަހެވެ. ފަސްމާމުލުންގެ ފަސްވަގުގެ ނޭފަތް ކެނޑިތަންތަން ފަސޭހަވެ، ކުރަމަގާލި ވެސް ނެއްޓިއްޖެއެވެ. މިފަހަރު ކަޅުކުރުބެއަށް ވަރުގަދަ ލަނޑެއް ދޭންވާނެޔޭ ކިޔާ ސައްލާކޮށްފައި ކަޅުކުރުބެ ހޯދަން ފަސްމާމުލުންގެ ފަސްވަގު ދިޔައެވެ. އެސޮރުމެން އެ ގޭދޮށަށް ދިޔައިރު ކަޅުކުރުބެ އުޅެނީ ވަރަށް އަވަދި ނެތިއެވެ. އެސޮރުމެން އަހައިފިއެވެ. ކަޅުކުރުބޭ ކޮން ވަޑާމެއް ހެއްޔެވެ. ކަޅުކުރުބެ ބުންޏެވެ. މިއުޅެނީ މަގޭ އަނބި ދޮންމަރިޔަނބު މަށަށް ނުބައިވެގެންނެވެ. އަބަދު އޮތީ ޝަކުވާކުރުމާއި ޒުވާބު ކުރުމެވެ. އެހެންވ...

10 Apr 2022

Column

ވަގު ފިނދަށް ބަދުރުވަ ލައިގަތް ވާހަކަ

އެއްސަހަރެއްގައި އުޅުނު މުސްކުޅި ދައިތައެކެވެ. އެ ދައިތަ މަސައްކަތްކުރަނީ ރަސްގެފާނުގެ ގަނޑުވަރުގައެވެ. އެ ދުވަސްވަރު ސަހަރުގައި އޮތީ މިނިކާވަގެއްގެ އުނދަގޫ އިންތިހާއަށް ބޮޑުވެފައެވެ. ކުޑަ ކުދިން ތިބޭ ގޭގެ ބަލައިގެން އެކި ގޮތްގޮތުން ދިމާކޮށް އެ ކުދިންނަށް ދަނީ ހަމަލާ ދެމުންނެވެ. އަތުޖެހިއްޖެ ނަމަ ގެންދަނީ ކަމުނެވެ. މިނިކާވަގުންގެ އުނދަގޫ ބޮޑުކަމުން މުސްކުޅި ދައިތަ އޭނާ ކުޑަ ދަރިފުޅު ގެންގުޅެނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ފޮރުވައިގެންނެވެ. ކޮންމެ ދުވަހަކު ގަނޑުވަރަށް މަސައްކަތު ދަނީ އެ ދަރިފުޅު ގެއަށްލައި އެތެ...

9 Apr 2022

Column

ލެފްޓިނެންޓް (ރިޓަޔަރޑް) އިބްރާހީމް ފުއާދުގެ ސިފައިންގެ ޚިދުމަތް!

ލެފްޓިނަންޓް (ރިޓަޔަރޑް) އިބްރާހީމް ފުއާދަކީ ދިވެހި އަސްކަރިއްޔާގައި ތެދުވެރިކަމާއި އިޚްލާޞްތެރިކަމާއެކު 50 އަހަރާއި 24 ދުވަހުގެ ދިގު މުއްދަތެއްގައި ޚިދުމަތްކުރައްވާފައިވާ ޚިދުމަތްތެރިއެކެވެ. 1959 ވަނަ އަހަރު ޖުލައިި މަހުގެ 7 ވަނަ ދުވަހު ސިފައިންގެ ޚިދުމަތާ ގުޅިވަޑައިގެންނެވި ލެފްޓިނެންޓް (ރިޓަޔަރޑް) އިބްރާހީމް ފުއާދުގެ ސަރވިސް ނަންބަރަކީ 62 އެވެ. ލެފްޓިނެންޓް (ރިޓަޔަރޑް) އިބްރާހީމް ފުއާދާއެކު އަޅުގަނޑަށް ސިފައިންގޭގައި އެއް ޔުނިޓެއްގައި މަސައްކަތްކުރުމުގެ ފުރުސަތު ލިބުނެވެ. އެއީ މިހާރުގެ އިލެކް...

9 Apr 2022

Column

ވާހަކަ: ކާޅަށް ވެރިކަން ލިބުނުގޮތް

އެއް ސަހަރެއްގައި އެތަކާއި ރާމާމަކުނަކާއި ކާޅެއް އުޅުނެވެ. އެ ސޮރުމެންގެ ގެއަކީ ވަލުތެރޭގައި ހުރި ދުވަސްވީ ބޮޑު ބަނބުކެޔޮ ގަހެކެވެ. ކާޅު އުޅެނީ ގަހުގައެވެ. އެތާއި ރާމާމަކުނު އުޅެނީ ގަސްދޮށުގައެވެ. ދޭތެރެއަކުން ފޫހިފިލުވާލަން މަކުނު ގަހަށްއަރައި އުޅެއެވެ. މި ތިން އެކުވެރިންގެ ތެރެއިން ވެރިއަކު ހޮވަން ނިންމި ހިސާބުން އެކަކު އަނެއްކަކާ ދެބަސްވެ އަބަދުވެސް އުޅެނީ ކޮންމެ ވެސް އަރާރުމެއްގައެވެ. މައިގަނޑު ޒުވާބަކީ އެކަކަށްވުރެ އަނެކަކުގެ މޮޅު ވާހަކައާއި މަޤާމަށް އެކަށޭނަ ވާހަކައެވެ. އެތައް ދުވަހަކު ޒުވ...

8 Apr 2022

Column

ބަދަލުވަމުންދާ ދުނިޔޭގެ ސަލާމަތީ އާޖުފާޖު

ސަލާމަތީ މަޝްރަޙުގައި ދުނިޔޭގެ ޤައުމުތަކުން ގެންގުޅޭ އާޖުފާޖު ނުވަތަ ހޭޑިފޭޑި އަންނަނީ ބަދަލުވަމުންނެވެ. ދުނިޔޭގެ ޤައުމުތަކުން އެއްބަޔަކު އަނެއް ބައެއްގެ މައްޗަށް ބާރާއި ނުފޫޒު ފޯރުވުމަށް ނުވަތަ ނުރައްކަލެއް ކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ ބައެއްގެ ކިބައިން ރައްކާތެރިވުމަށް ސަލާމަތީ ގޮތުން އިއްޔެ ގެންގުޅު ވައްޓަފާޅި މިއަދު ވަނީބަދަލުވެފައެވެ. ދުނިޔޭގައި ކޮންމެ ޤައުމަކުން އަނެއް ހުރިހާ ޤައުމަކީ ދުޝްމަނުން ކަމަށް ދެކުނު ޒަމާނެއް ދިޔައެވެ. އެއީ އަބަދުވެސް ޤައުމުތަކުގެ ސިފައިން ނުވަތަ ސަލާމަތީ ބާރުތަކުން ތައްޔާ...

7 Apr 2022

Column

ސަމާސާ އަދަބު: އިދުރީސްބެގެ ތަރުޖަމާނުކަން

އިދުރީސްބެއާއި ކަނބުރުބޭގެ ޔޫސުމްބެއާ ދެ މީހުން އުޅުނީ ކަށިމަސްތުނޑިން ބޮއްކުރައެއްގައި ގާ ގެނެސްގެން އެ ގާތައް އެއްގަމަށް އަރުވާށެވެ. އޭރު އަދި މަނަދޫގެ ފަޅެއްނުކޮނެއެވެ. ބަނދަރެއް ނުހަދައެވެ. އެއީ ހަކިންބެމެން ގެއާ ދިމާ އަތިރިމައްޗެވެ. އެންމެ ހަޅަ ދިޔަކަމުން އަނދެގެން ތިބި މުންޑާއެކު ދެ މީހުން ވެސް ތިބީ ތެމިފޯވެފައެވެ. އެހެން ތިއްބާ އެ ދިމާއަށް އަންނަތަން ފެނުނީ މަނަދޫ ކޯޓާ ހަވާލުވެގެން ހުރި ގާޒީ، ލަންދޫ ސަމަދުބެއެވެ. ނިކަން ހަރުކޮށް ހިނގާފައި އައިސް އިދުރީސްބެއަށް ގޮވާލާފައި […]

6 Apr 2022

Column

ކަޅުކުރުބެ ވާހަކަ (ފުރަތަމަބައި)

ގޭގައި ލައިގެންކާނެ އެއްވެސް އެއްޗެއް ނެތް ދުވަހެކެވެ. ލޮނުކަމެއް ލިބޭތޯ (މަހެއް ބެވޭތޯ) ދިއުމަށް ކަޅުކުރުބޭގެ އަންހެނުން ދޮންމަރިޔަނބު ކަޅުކުރުބެ ކައިރީގައި ބުންޏެވެ. ކަޅުކުރުބެ ބުންޏެވެ. ނަނެއް އޮތަކަސް އެމެއް ނެތިއްޔާ މަހެއް ބާނަން ދެވޭނީ ކިހިނެއްހެއްޔެވެ. މި ރަށަށް މަހެއް ނުބާނާތާ ކޮން ދުވަހެއް ހެއްޔެވެ. ކޮންމެ އަކަސް ދޮންމަރިޔަނބު ކުރުނުކޮށްގެން ކަޅުކުރުބެ ނަނުބޮނޑި ހިފައިގެން ނިކުތެވެ. އެމަށް އަޅާނެ ބަރަވެލި ފޫޅެއް ވެސް ނުލިބިގެން ގޮތް ހުސްވެފައި އިންދާ މޫނުމަތިން ބުރާލި ކުނަމެއްސެއް ކުއްލ...

5 Apr 2022

Column

ޤާނޫނު އަސާސީ ލިޔުމާއި ވީދާލުން

ޤާނޫނު އަސާސީއެއް ލިޔެ ދުސްތޫރީ ޙުކޫމަތެއް ދިވެހިރާއްޖޭގައި އެންމެ ފުރަތަމަ އެކަށައެޅިގެން ދިޔައީ ދިވެހީން އެގޮތް ބޭނުންވެގެނެއް ނޫނެވެ. އެކަމަކު އިނގިރޭސީންގެ ބާރުއެޅުމުގެ މަތީންނެވެ. ދުސްތޫރީ ނިޒާމަކަށް ދިވެހީންގެ ވިސްނުމާއި ފިކުރު ޢިލްމީގޮތުން ފުޅާވެ ކުރިއަރައި އެއީ މުހިންމު ކަމެއްކަމަށް ގަބޫލުކުރެވިގެންނެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް ދައުލަތުގެ އިސް ބައެއް ބޭފުޅުންގެ އަމިއްލަ މަޞްލަޙަތުތަކެއް ކުރިއެރުވިދާނެކަމުގެ އުންމީދެއް އޮވެގެންނެވެ. ދުވަސްވަރަކީ އިނގިރޭސީންގެ އަޅުވެތިކަމާއި ހިމާޔަތުގެ ދަށުގައި އޮ...

5 Apr 2022

Column

ޔޫކުރެއިން ހަނގުރާމައިން ލިބޭ 10 ފިލާވަޅު!

ހަނގުރާމައެއް ނުވަތަ އަސްކަރީ އޮޕަރޭޝަނެއް ކުރިއަށްދާއިރު އަރަމުންދާ ހިރަފުސްތަކުން ހަގީގީ މަންޒަރު ހަމަ ލޮލަށް ނުފެނިދާނެއެވެ. ހަނގުރާމައިގެ މޮޅާއި ދެރަ، ކާމިޔާބާއި ނާކާމިޔާބު އެނގޭނީ ހަނގުރާމަ ނިމުނީމައެވެ. ނަމަވެސް ހަނގުރާމައެއް ހިނގަމުންދާއިރު ވެސް އެނގޭނެ ކަންތައްތަކެއް ހުންނާނެއެވެ. ލިބިގަނެވިދާނެ ޢިބުރަތްތަކަކާއި ހޯދިދާނެ ފިލާވަޅުތަކެއް ހުންނާނެއެވެ. 1. ޔޫކްރެއިނަކީ މިނިވަން މުސްތަޤިއްލު ޤައުމެކެވެ. ރަޝިއާއިން ވެސް އެކަމަށް ވަނީ އިޢުތިރާފު ވެފައެވެ. އެކަމަކު ޔޫކްރެއިނަކަށް ބޭނުން ބަޔަކާ ގ...

7 Mar 2022

Column

ވާހަކަ: ހަންޑި ހުސޭނު

ކައިރީގައިހުރި ރަށްރަށަށް ބިލެތާ ދިޔަ ދޯނިތައް އައިސް ފަޅަށް ވަންނަނީއެވެ. ހުސޭނު އިނީ އަތިރިމަތީގައި ހުރި ކާނިގަހެއްގެ ދަށުގައި އޮތް ރުއް ބުޑެއް މަތީގައެވެ. ގަދަޔަށް އަވި ދިއްލާފައި އޮތް ދުވަހެކެވެ. އެހެންނާ ނުފެންނަ ބައެއް ރަށްރަށުގެ މަލަތައްވެސް ތިރިތިރިކޮށް ފެންނަން އޮތެވެ. މާލޫދަށް ދައުވަތު ދިނުމަށް ބިލެތާއި ފަންޏާ ހިފައިގެން ދިޔަ ތިން ދޯނިވެސް އޮތީ ދިދަ ދަމާ ޒީނަތްތެރިކޮށްފައެވެ. ޖެހެމުންދިޔަ ރީތި ނަލަ ވައިގެ ތެރޭގައި އެ ދޯނިތައް ދުއްވާފައި އައިސް ރިޔާތައް ދޫކޮށްލީ […]

17 Jan 2022