ބައިނަލްއަޤްވާމީ ޢަދުލު އިންސާފުގެ ކޯޓު (އައި.ސީ.ޖޭ) ގައި ދެކުނު އެފްރިކާ އިން އިސްރާއީލާ ދެކޮޅަށް ޣައްޒާ ސަރަޙައްދުގައި ޖެނޮސައިޑް ކޮންވެންޝަންގެ ޚިލާފު ޢަމަލުތަކެއް ހިންގާފައިވާ ކަމަށް ބުނެ އުފުލާފައިވާ މައްސަލައިގައި، ބްރެޒިލް އިން ރަސްމީކޮށް ތަދައްޚުލުވުމުގެ އިޢުލާނެއް (އިންޓަވެންޝަން) ހުށަހަޅާފައިވާ ކަމަށް ހުކުރު ދުވަހު ކޯޓުން އިޢުލާނުކޮށްފިއެވެ.

މިކަމުގެ ސަބަބުން، ޣައްޒާގެ މައްސަލައަށް ބައިނަލްއަޤްވާމީ މުޖުތަމަޢުގެ ސަމާލުކަން އިތުރުވެ، ޤާނޫނީ ގޮތުން އިތުރު ބާރެއް ލިބިގެންދާނެއެވެ.

Ad
rt

އައި.ސީ.ޖޭ އިން ކަށަވަރުކޮށްދީފައިވާ ގޮތުގައި ބްރެޒިލް އިން މި އިންޓަވެންޝަން ފައިލްކޮށްފައިވަނީ ސެޕްޓެމްބަރު 17 ވަނަ ދުވަހުއެވެ. މިގޮތުން ބްރެޒިލް އިން ވަނީ ކޯޓުގެ ސްޓެޓިއުޓްގެ 63 ވަނަ މާއްދާއަށް ހަވާލާދީފައެވެ. މި މާއްދާގެ ދަށުން، އައި.ސީ.ޖޭ ގެ މައްސަލަތަކުގައި މާނަކުރެވޭ މުޢާހަދާއެއްގެ ބައިވެރިންނަށް އިންޓަވެންޝަން ފައިލްކުރުމުގެ ޙައްޤު ލިބިގެންވެއެވެ. ބްރެޒިލް އިން ބުނެފައިވަނީ 1948 ގެ ޖެނޮސައިޑް ކުށް ހުއްޓުވުމާއި އަދަބު ދިނުމުގެ ކޮންވެންޝަންގެ ބައިވެރިއެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން މި ޙައްޤު ބޭނުންކުރަނީ ކަމަށެވެ.

ބްރެޒިލްގެ ހުށަހެޅުމުގައި، ޖެނޮސައިޑް ކޮންވެންޝަންގެ 1، 2، އަދި 3 ވަނަ މާއްދާތަކުގެ މާނަކުރުން ކޯޓުގެ ނިންމުމަށް ބިނާވެފައިވާ ކަމަށް ބުނެ، އެކަމާ ގުޅޭގޮތުން ޤާނޫނީ ނަޒަރިއްޔާތުތަކެއް ހުށަހަޅާފައިވެއެވެ. އައި.ސީ.ޖޭ އިން ފާހަގަކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި ކޯޓުން ނެރޭ އެއްވެސް ޙުކުމެއްގައި ދެވޭ މާނަކުރުމެއް ބްރެޒިލްއަށްވެސް ހަމަހަމައަށް ތަންފީޒުކުރެވޭނެއެވެ.

ކޯޓުގެ ޤަވާޢިދުގެ 83 ވަނަ މާއްދާއާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން، ބްރެޒިލްގެ އިންޓަވެންޝަނާ ގުޅޭގޮތުން ލިޔުމުން ބަޔާންތަކެއް ހުށަހެޅުމަށް ދެކުނު އެފްރިކާ އަދި އިސްރާއީލް އަށް ކޯޓުން ދަޢުވަތު ދީފައިވެއެވެ.

ދެކުނު އެފްރިކާ އިން އިސްރާއީލާ ދެކޮޅަށް މި މައްސަލަ ހުށަހެޅީ 2023 ވަނަ އަހަރުގެ ޑިސެމްބަރު 29 ވަނަ ދުވަހުއެވެ. މި މައްސަލައިގައި އިސްރާއީލުން ޣައްޒާގެ ފަލަސްޠީނުންނާ ދެކޮޅަށް ޖެނޮސައިޑް ކޮންވެންޝަންގެ ދަށުން އަދާކުރަންޖެހޭ ޒިންމާތަކާ ޚިލާފުވެފައިވާ ކަމަށް ތުހުމަތުކޮށްފައިވެއެވެ. އޭގެ ފަހުން، ކޯޓުން ވަނީ ޖެނޮސައިޑްގެ ޢަމަލުތައް ހުއްޓުވުމަށް ފިޔަވަޅުތަކެއް އެޅުމަށް އިސްރާއީލަށް އަމުރުކޮށް، ވަގުތީ ފިޔަވަޅުތަކެއް އަޅާފައެވެ.

ބްރެޒިލް އަކީ މި މައްސަލައިގައި އިންޓަވެންޝަން ފައިލްކުރުމަށް މަސައްކަތްކޮށްފައިވާ އިތުރު ޤައުމުތަކުގެ ތެރެއިން އެއް ޤައުމެވެ. މިހާތަނަށް ކޮލޮމްބިއާ، ލިބިޔާ، މެކްސިކޯ، ފަލަސްޠީނު، ސްޕެއިން، ތުރުކީ، ޗިލީ، ދިވެހިރާއްޖެ، ބޮލީވިއާ، އަޔަލޭންޑް، ކިއުބާ، އަދި ބެލީޒް ފަދަ ޤައުމުތަކުން ވަނީ ޖެނޮސައިޑް މައްސަލައިގައި އިންޓަވެންޝަން ހުށަހަޅާފައެވެ.

ދަ ހޭގްގައި ޤާއިމުކުރެވިފައިވާ އައި.ސީ.ޖޭ އަކީ އދ. ގެ މައިގަނޑު ޝަރުޢީ މުއައްސަސާއެވެ. މި ކޯޓުން ޤައުމުތަކުގެ މެދުގައި އުފެދޭ ޤާނޫނީ ޚިލާފުތައް ޙައްލުކުރުމުގެ މަސައްކަތް ކުރެއެވެ.

ބްރެޒިލް އިން މި މައްސަލައިގައި އިންޓަވެންޝަން ފައިލްކުރުމަކީ، މި މައްސަލައަށް ބައިނަލްއަޤްވާމީ ސަމާލުކަން އިތުރުވެ، އިތުރު ޤައުމުތަކުން މި މައްސަލައިގައި ބައިވެރިވުމަށް މަގުފަހިވެގެންދާނެ ކަމެކެވެ. މީގެ އިތުރުން، މި މައްސަލައިގެ ނިންމުމަށް އަސަރުކޮށްފާނެ އިތުރު ޤާނޫނީ ނުކުތާތަކާއި ވިސްނުންތައް ކޯޓަށް ހުށަހެޅިގެންދާނެއެވެ. ޖުމުލަގޮތެއްގައި، މިކަމަކީ ބައިނަލްއަޤްވާމީ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ޣައްޒާގެ ފަލަސްޠީނު ރައްޔިތުންނަށް ޢަދުލު އިންސާފު ހޯދައިދިނުމަށް ކުރެވޭ މަސައްކަތަށް ލިބުނު ބާރެކެވެ.