މަރަކީ އިންސާނާގެ ދިރިހުރުމުގެ ނިމުމެވެ. އެހެންނަމަވެސް، އެއީ އާޚިރަތުގެ ދިރިއުޅުމުގެ ފެށުމެވެ. މަރާ ގުޅޭގޮތުން އިސްލާމީ އިލްމުވެރިން ވަނީ ގިނަގުނަ ދަރުސްތަކެއް ދެއްވަވާފަ އެވެ.

އޭގެ ތެރެއިން، މަޝްހޫރު އިސްލާމީ އިލްމުވެރިއެއް ކަމުގައިވާ އިމާމު ޝާފިއީގެ ތިން ޅެމެއް މި މަޒުމޫނުގައި ބަލައިލާނަމެވެ.

Ad
rt

ފުރަތަމަ ޅެމުގައި އިމާމު ޝާފިއީ ވިދާޅުވަނީ:

"އޭނާގެ ގޯތި ތެރެއަށް މަރު އައިސް ވަދެއްޖެ މީހާ، (މަރުން) ސަލާމަތް ކުރާނެ (އެހެން) ބިމެއް ނޫނީ އުޑެއް ވެސް ނުވެއެވެ."

މި ޅެމުގައި އިމާމު ޝާފިއީ ބަޔާންކުރައްވަނީ މަރުގެ ނިޔާ އައުމުން އެއިން ސަލާމަތްވުމުގެ އެއްވެސް ގޮތެއް ނެތްކަމެވެ. މަރު އައިސް ވަދެއްޖެނަމަ، އެއިން ސަލާމަތްވެވޭނެ އެއްވެސް ތަނެއް ނޯންނާނެކަމެވެ. މިއީ އިންސާނުންނަށް ލިބޭ ވަރަށް ބޮޑު ހަނދާންކޮށްދިނުމެކެވެ.

ދެވަނަ ޅެމުގައި އިމާމު ޝާފިއީ ވިދާޅުވަނީ:

"(ޝައްކެތްނެތެވެ.) މާތް ﷲގެ ބިން ތަނަވަސްވެގެން ވެއެވެ. އެހެން ނަމަވެސް މަރުގެ ނިޔާ އަތުވެއްޖެ ހިނދު، މުޅި ފަޒާ ވެސް ކުޑަވެގެންދެއެވެ."

މި ޅެމުގައި އިމާމު ޝާފިއީ ވިދާޅުވަނީ މާތްﷲގެ ބިން ވަރަށް ތަނަވަސްކަމާއި، ނަމަވެސް މަރުގެ ވަގުތު އައުމުން މުޅި ފަޒާވެސް ކުޑަވެގެންދާ ކަމެވެ. މިއީ މަރުގެ ނުރައްކާތެރިކަމާއި އޭގެ ބާރުގަދަކަން ދައްކުވައިދޭ ޅެމެކެވެ.

ތިންވަނަ ޅެމުގައި އިމާމު ޝާފިއީ ވިދާޅުވަނީ:

"ޒަމާން، ކޮންމެ ވަގުތެއްގައި ވެސް ޚިޔާނަތްތެރިވެދާނެ ކަމަށް ދޫކޮށްލައިގެން ހުންނާށެވެ. (މަރުއައިސް ކޮންމެ ވަގުތަކު ވެސް ބައްދަލުކޮށްފާނެ ކަމަށް ބަލައިގެން ހުންނާށެވެ.) އެހެނީ މަރު (އައިސް ބައްދަލުކޮށްފި ހިނދު) މަރުން ސަލާމަތްކޮށް ފައިދާކޮށްދޭނޭ ބޭހެއް ނުވެއެވެ."

މި ޅެމުގައި އިމާމު ޝާފިއީ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ނަސޭހަތްތެރިވެ ވަޑައިގަންނަވަނީ ކޮންމެ ވަގުތެއްގައިވެސް މަރާ ކުރިމަތިލާން ތައްޔާރަށް ތިބުމަށެވެ. އަދި މަރު އައުމުން އެއިން ސަލާމަތްވާނެ އެއްވެސް ގޮތެއް ނެތްކަން ހަނދާންކޮށްދެއްވައެވެ.

މި ތިން ޅެމުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް އެނގިގެންދަނީ މަރަކީ ކޮންމެ އިންސާނަކަށްވެސް ކުރިމަތިވާނެ ޙަޤީޤަތެއްކަމެވެ. އަދި އެއިން ސަލާމަތްވާނެ އެއްވެސް ގޮތެއް ނެތްކަމެވެ. އެހެންކަމުން، އަޅުގަނޑުމެން ކޮންމެ މީހަކުވެސް މަރަށް ތައްޔާރުވެ، ހެޔޮ ޢަމަލުތައް ކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރަންޖެހެއެވެ. އެހެނީ މަރަށްފަހު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ފައިދާކުރާނީ އަޅުގަނޑުމެން ކުރި ހެޔޮ ޢަމަލުތަކެވެ.

އިމާމު ޝާފިއީގެ މި ތިން ޅެމުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ލިބޭ މުހިންމު ދަރުސްތަކެއް ވެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި:

1. މަރަކީ އެއްވެސް މީހަކަށް ފިލައިގެން ދެވޭނެ އެއްޗެއް ނޫންކަން:
މަރު އަންނަ ވަގުތު އައުމުން، އެއިން ސަލާމަތްވާނެ އެއްވެސް ގޮތެއް ނޯންނާނެއެވެ. އެހެންކަމުން، އަޅުގަނޑުމެން ކޮންމެ މީހަކުވެސް މަރަށް ތައްޔާރުވާން ޖެހެއެވެ.

2. ދުނިޔޭގެ ތަނަވަސްކަމަކީ ވަގުތީ އެއްޗެއްކަން:
މާތްﷲގެ ބިން ކިތަންމެ ތަނަވަސް ނަމަވެސް، މަރުގެ ވަގުތު އައުމުން އެ ތަނަވަސްކަން ނެތިގެންދާނެއެވެ. މިއީ ދުނިޔޭގެ ވަގުތީކަން ދައްކުވައިދޭ ކަމެކެވެ.

3. ކޮންމެ ވަގުތަކުވެސް މަރަށް ތައްޔާރުވެ ތިބުމުގެ މުހިންމުކަން:
މަރު އަންނާނެ ވަގުތެއް އެއްވެސް މީހަކަށް ނޭނގޭނެއެވެ. އެހެންކަމުން، ކޮންމެ ވަގުތަކުވެސް މަރާ ކުރިމަތިލާން ތައްޔާރަށް ތިބެންޖެހެއެވެ.

4. މަރުން ސަލާމަތްކޮށްދޭނެ އެއްވެސް ބޭހެއް ނެތްކަން:
މަރު އައުމުން އެއިން ސަލާމަތްވާނެ އެއްވެސް ގޮތެއް ނެތްކަން މި ޅެންތަކުން އެނގެއެވެ. އެހެންކަމުން، އަޅުގަނޑުމެން ކުރަންޖެހޭނީ މަރަށްފަހު ބޭނުންވާނެ ހެޔޮ ޢަމަލުތައް ކުރުމެވެ.

އިމާމު ޝާފިއީގެ މި ތިން ޅެމަކީ އަޅުގަނޑުމެންނަށް މަރާ ބެހޭގޮތުން ވަރަށް މުހިންމު ދަރުސްތަކެއް ދޭ ޅެންތަކެކެވެ. މި ޅެންތަކުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ހަނދާންކޮށްދެނީ މަރަކީ ކޮންމެ މީހަކަށްވެސް ކުރިމަތިވާނެ ޙަޤީޤަތެއްކަމާއި، އެއަށް ތައްޔާރުވުމުގެ މުހިންމުކަމެވެ.

އަޅުގަނޑުމެން ކޮންމެ މީހަކުވެސް މި ދަރުސްތަކުން ޢިބުރަތް ހާސިލުކޮށް، އާޚިރަތަށްޓަކައި ހެޔޮ ޢަމަލުތައް ކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރަންޖެހެއެވެ. މާތްﷲ އަޅުގަނޑުމެން އެންމެންނަށް ހެޔޮ ތައުފީޤު ދެއްވާށީޤު ދެއްވާށިއެވެ. އާމީން.

ނޯޓު: އިމާމު ޝާފިޢީގެ މި ތިން ޅެމުގެ ދިވެހި ތަރުޖަމާ ނަކަލުކޮށްފައިވަނީ ޑރ. ޢަބްދުލްޣަފޫރު ޢަބްދުއްރަހީމު "އިމާމު ޝާފިޢީގެ ހިކުމަތުގެ ބަސްކޮޅެއް" މި މަޢުލޫގެ ދަށުން މީސްމީޑީޔަގައި ލިޔުއްވާފައިވާ ލިއުމަކުންނެވެ.